أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
194
قانون ( فارسى )
خوردن شير به مقدار زياد ، شراب زياد يا داروهاى گرممزاج گرمىبخش خورده است ، كه در اين شرايط پيدايش آبله حالت بحرانى بيمارى است . اكثرا آبله كودكان را در بر مىگيرد و در درجهء دوم جوانان مبتلا مىشوند . پيران كمتر آبله مىگيرند ، مگر سبب بيمارى بسيار نيرومند باشد و شدت يابد كه در آن صورت ممكن است پير هم به آبله مبتلا شود . علاوه بر اين آبله وقتى سراغ پيران مىرود كه محيط زيست بسيار گرم و رطوبى باشد . كسانى كه بدن تر مزاج و رطوبى دارند بيشتر از آنان كه بدن خشكمزاج دارند به آبله مبتلا مىشوند . پيدايش آبله نسبت به فصول سال : 1 - در بهار بيشتر از فصل زمستان آبله سر بر مىآورد . 2 - بعد از بهار - در درجهء دوم - اوايل تابستان آبله از اوقات ديگر سال بيشتر است . 3 - در درجهء سوم ، پيدايش آبله در اواخر پاييز رخ مىنمايد . بويژه اواخر پاييزى كه تابستانش بسيار گرم و خشك بوده و همان پاييز هم تا اواخرش گرم و خشك باشد . آبله تنها بر پوست و نزديكيهاى پوست پيدا نمىشود ، بلكه كليه اندامان - پيدا و ناپيدا - حتى حجاب و پىرگهاى بدن ممكن است آبلهزده شوند . همينكه آبله شروع كرد ، خارشى در بدن پيدا مىشود و بعد از آن چيزهاى سرسوزن مانند به رنگ گاورس سر برارند كه بزرگ و برجسته مىشوند و سپس تاولهاى پر از ريم و چرك مىگردند ؛ بعدا به زخم چركين تبديل مىشوند و بالاخره كبره بر آنها نشيند ؛ كبرهء تاولهاى چرك كرده به رنگهاى گونهگون درمىآيد . ممكن است آبله به ورم خونى يا ورم گرم التهابى تبديل شود و يا دمل مانندى گردد كه پر از چرك و ريم باشد . اكثرا رنگ تاولهاى آبله به رنگ ورم گرم التهابى پديدار مىشوند ، ممكن است به رنگهاى خاكسترى ، بنفش ، سياه و يا سبز ديده شوند . در هر حال امكان دارد كه آبله به رنگهاى مختلف ديده شود ؛ مثلا سفيد ، زرد ، سرخ ، سبز ، رنگ مايل به سياه و . . . باشد . آبلهء به رنگهاى سبز و بنفش بسيار بد و ناپسندند و تا رنگ آبله به سياهى نزديكتر باشد بدتر است . برعكس تا از سياهرنگى دور تر باشد از خطرناك بودن دور تر است . آبلهء سفيدرنگ از هر آبلهء ديگرى بىخطرتر است ، بويژه اگر مقدار تاولها كم و در عين حال درشت باشند و زود برآيند و بيمار را بسيار افسرده نكنند و حالت تب سبك باشد . در سرآغاز پيدايش آبله و در برجسته شدن آن ، حالت تب بر بيمار روى مىآورد . در هر دو حالت تب ( بعد از شروع و بعد از برجسته شدن ) تاولهاى آبله دست از بيمار برمىدارند . در درجهء دوم كمخطرى آبله - كه بعد از آبلهء سفيدرنگ كم عدد درشت آيد - آبلهء سفيد درشت است كه در تعداد بسيار است و تاولها به هم نزديكند ليكن به هم پيوسته نيستند . اما اگر تاولهاى آبله زياد و به هم پيوسته باشند و سطحى نسبتا بزرگ از پوست بدن را دربرگرفته